W dobie mediów społecznościowych publikowanie wizerunku osoby widocznej na fotografii to temat, który budzi coraz większe emocje.

Ochrona wizerunku skorelowana jest przede wszystkim z przepisami wynikającymi z Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych (art. 81) oraz ustawy Kodeks cywilny (art. 23 i art. 24 – podlegających ochronie dóbr osobistych).

Polskie prawo jasno określa, że każda osoba ma prawo do ochrony swojego wizerunku. Dlatego też publikowanie zdjęć bez zgody osoby widocznej na fotografii co do zasady jest niedopuszczalne, chyba że:

– osoba taka jest osobą powszechnie znaną (np. aktorem, politykiem) i została sfotografowana podczas wykonywania funkcji publicznych,

– osoba widoczna na zdjęciu stanowi jedynie element większej całości, np. tłumu na koncercie, wydarzeniu publicznym czy demonstracji.

Nawet w tych przypadkach jednak istnieją granice, a mianowicie jeżeli zdjęcie przedstawia taką osobę w sposób kompromitujący, narusza jej prywatność lub godność, to wyrażenie przez nią zgody jest niezbędne – niezależnie od tego, kim jest dana osoba. Do tego dochodzi jeszcze art. 13 ust. 2 Prawa prasowego, który mówi: „Nie wolno publikować w prasie wizerunku i innych danych osobowych osób, przeciwko którym toczy się postępowanie przygotowawcze lub sądowe, jak również wizerunku i innych danych osobowych świadków, pokrzywdzonych i poszkodowanych, chyba że osoby te wyrażają na to zgodę”.

Jednym z najczęstszych skutków publikacji zdjęcia bez zgody jest naruszenie dóbr osobistych.

Osoba, której prawa zostały naruszone, może żądać:

• usunięcia zdjęcia – np. z portalu społecznościowego, strony internetowej,

• przeprosin – w odpowiedniej formie i miejscu, które naprawią wyrządzoną krzywdę,

• zadośćuczynienia pieniężnego – jeśli publikacja zdjęcia spowodowała krzywdę niematerialną, np. stres, wstyd, utratę dobrego imienia,

• odszkodowania – w przypadku poniesienia strat materialnych (np. utrata pracy wskutek naruszenia wizerunku) lub niematerialnych (np. szkody psychiczne).

Ponadto polskie prawo przewiduje kilka sytuacji, w których rozpowszechnianie wizerunku może zostać uznane za przestępstwo.

Art. 191a Kodeksu karnego – dotyczy utrwalania lub rozpowszechniania wizerunku nagiej osoby lub osoby podczas czynności seksualnej bez jej zgody. Kara za to przestępstwo wynosi od 3 miesięcy do 5 lat pozbawienia wolności.

Art. 107 Ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych – mówi o publikacji wizerunku osoby bez jej zgody, gdy zgoda ta jest wymagana (np. w przypadku prywatnych zdjęć). W tym przypadku grożą grzywna, ograniczenie wolności lub kara pozbawienia wolności do 2 lat.?