Dzisiejsza niedziela jest szczególna w naszej parafii z racji przeżywania uroczystości z okazji 144. rocznicy wybuchu Powstania Styczniowego, którego pamięć jest pielęgnowana zwłaszcza przez Towarzystwo Przyjaciół Fajsławic. Udział w powstaniu był dowodem wierności ideałom i wielkiego zaangażowania Polaków w odzyskanie niepodległości. Powstanie pochłonęło wiele cennych ofiar - ziaren, które obumarły, by wydać plon w postaci naszej suwerenności. Poległym w walce o ojczyznę jesteśmy winni szczególną pamięć i modlitwę.
Ks. kan. Władysław Wójtowicz

Spotkanie w szkole rozpoczęło się otwarciem wystawy fotograficznej pt. „Miejsca pamięci Powstania Styczniowego 1863-64 w województwie lubelskim”. W otoczeniu zdjęć ukazujących mogiły i pomniki, związane z Powstaniem Styczniowym, młodzież z Fajsławic przedstawiła montaż słowno-muzyczny, ukazujący męstwo Polaków i determinację, z jaką walczyli w obronie ojczyzny. Następnie po wystąpieniach przedstawicieli Urzędu Wojewódzkiego i Marszałkowskiego oraz starosty krasnostawskiego Janusza Szpaka i wójta gminy Fajsławice Tadeusza Chruściela odbyła się prezentacja multimedialna projektu Towarzystwa Przyjaciół Fajsławic, realizowanego w ramach programu operacyjnego Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego „Patriotyzm jutra”. W ramach sesji odbyła się także promocja książki pt. „Miejsca pamięci Powstania Styczniowego w województwie lubelskim”, przygotowanej pod redakcją prezesa Towarzystwa Adama Polskiego oraz Andrzeja Kasprzaka. O osiemnastej książce, wydanej staraniem fajsławickiego Towarzystwa, mówił także jej recenzent prof. Wiesław Śladkowski (UMCS) oraz Jacek Dąbrowski, naczelnik Wydziału Krajowego Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa w Warszawie.
„Miejsca pamięci...” to obszerna publikacja, rozpoczynająca się przedmową zafascynowanego historią „małej ojczyzny” Adama Polskiego. Znajdziemy w niej artykuł nt. genezy i przebiegu Powstania Styczniowego oraz interesujące zestawienie bitew i potyczek, stoczonych w obecnych granicach województwa lubelskiego. Przygotowując publikację, autorzy poszczególnych artykułów sięgnęli także do zapisów ksiąg parafialnych, pokusili się również o szczegółowe zestawienie miejsc pamięci Powstania Styczniowego, w tym cmentarzy, mogił zbiorowych i pojedynczych oraz symbolicznych pomników. Publikacja zyskuje na wartości poprzez zawartą w niej bogatą dokumentację fotograficzną, zawierająca aż 147 zdjęć pomników, krzyży, kamieni i cmentarzy powstańców.
Zbiorowa mogiła powstańców styczniowych, poległych w tragicznej bitwie pod Fajsławicami 24 sierpnia 1863 r., zlokalizowana jest w centralnej części „starego” cmentarza. Prawdopodobnie spoczywa w niej 93 powstańców, a liczba poległych, umiejscowiona na pomniku (768 powstańców), prawdopodobnie została celowo zawyżona dla podniesienia rangi tragicznej bitwy przez Edwarda Kołaczkowskiego, opiekuna mogiły i fundatora pomnika w okresie międzywojennym. Pomnik jest miejscem szczególnym dla społeczności Fajsławic od chwili jego odsłonięcia w 1926 r. Każdego roku odbywają się przy nim modlitwy za ojczyznę i poległych w jej obronie powstańców i żołnierzy.
W bitwie pod Fajsławicami oddziały powstańców, dowodzone przez Krysińskiego, Wagnera i Ruckiego pod komendą naczelną generała Heydenreicha (pseud. Kruk), poniosły klęskę w boju z Rosjanami. Na polu bitwy naliczono ok. 320 zabitych i rannych, a odprowadzonych do Lublina jeńców naliczono ok. 650. Z przegranej bitwy uratował się jedynie oddział Krysińskiego i jazda Kruka. Była to najbardziej krwawa i niepomyślna bitwa Powstania Styczniowego na terenie województwa lubelskiego.

Współpraca: Marek Kruk